Deze xylotheek is aangelegd door de Duitse plantkundige en bosbouwer Alexander Schlümbach, die de xylotheken maakte in opdracht van de toenmalige koning Lodewijk Napoleon.
De voormalige Xylotheek van Harderwijk werd in 1808 geschonken door Koning Lodewijk Napoleon. Von Schlumbach was de maker van de Xylotheek en was afkomstig uit het Duitse Neurenberg. De Xylotheek bestaat uit diverse banden gemaakt van verschillende boomsoorten en werd gebruikt voor educatieve doeleinden. De twee andere Xylotheken in Nederland (Baarn en Franeker) zijn ook van de hand van Von Schlumbach.
Een xylotheek ziet eruit als een rij boeken. Het zijn doosjes (kistjes) in de vorm van een boek, met in elk kistje een beschrijving van de betreffende boom en wat gedroogde blaadjes, vruchten etc. Elk kistje is gemaakt van het hout van de betreffende boom en de rug van het kistje is beplakt met de schors van de boom. De xylotheek was een populair instrument bij het maken van botanische studies op hogescholen en universiteiten. Het aanleggen van een xylotheek is een oude documentatiemethode die weinig meer gebruikt wordt.
Een xylotheek is een houtverzameling van verschillende soorten bomen (van het Oud-Griekse xulon = hout en theek = plaatsen, leggen).