Zwartwit diapositief met de afbeelding van twee Javaanse vrouwen die op een veranda bezig zijn met het weven op een weefgetouw. De afbeelding op dit diapositief werd gemaakt voor de publicatie "Indië in Beeld" (1911) en een reeks schoolplaten over Java en Sumatra, uitgegeven in 1912. Beiden waren bedoeld om meer bekendheid te geven aan Nederlands-Indië, 'die mooie, rijke Koloniën, de grootste bron van Neerlands welvaart.' Bij de publicatie en de schoolplaten zijn toelichtende teksten geschreven door een aantal hoogleraren en deskundigen uit die tijd. De toelichtende tekst bij deze afbeelding is van Dr. A.W. Nieuwenhuis: "Plaat 95. Deze afbeelding eener wevende vrouw op de achtergalerij eener kleine Soendaneesche woning mag slechts als een van de zeer talrijke vormen van weven in Indië worden opgevat, want wij treffen daar de geheele ontwikkelingsschaal dezer industrie aan, zoowel het eenvoudigste weeftoestel met ongesponnen vezeldraden als op Nias tot de hoogstaande figuurweverij in Atjeh en de Padangsche Bovenlanden. In verreweg het grootste gedeelte van Indië wordt op eenigerlei wijze geweven, bijna overal echter voor plaatselijk gebruik; hierdoor heeft de prikkel tot onderlingen wedijver op een gemeenschappelijke markt, dus eene krachtige aanleiding tot vooruitgang ontbroken. Op Borneo, de Sangir en Talauer eilanden, verder op Roti bestaat een hoog ontwikkelde vezelweverij met ongesponnen plantenvezels; in het overige Indië verbouwt of verbouwde de bevolking haar eigen katoensoorten (zie plaat 75) en spon er eigen garens van. Ook de zijderupsteelt kwam in enkele streken, bijv in Atjeh, tot ontwikkeling; tegenwoordig zijn evenwel in hoofdzaak ingevoerde katoenen en zijden garens in gebruik. De hoogte, waarop onderscheiden Indische volken met betrekking tot het weven staan, hangt niet geheel samen met hun overige beschaving; zoo weeft men op Java met het hier afgebeelde zeer eenvoudige toestel niets anders dan gewoon geruite, katoenen weefsels. Onder overigens vrij wat lager ontwikkelde volken, als Dajaks en de bewoners der kleine Soenda-eilanden, worden veel fraaiere weefsels dan op Java gemaakt, Die sierdoeken uit Atjeh en de Padangsche Bovenlanden staan als weefsels wel het hoogst. Neemt men dan verder het verven der draden voor het weven in aanmerking, dan vragen de door afbinding verkregen katoenen sierdoeken der Dajaks en der Soembaneezen, en de zijden uit Palembang en Atjeh vooral onze aandacht. Het Javaansche weeftoestel op deze plaat bezit wel alle onderdeelen maar in de eenvoudigste vormen. De schering is links op de plank gewonden, die in een vorkvormig houten toestel steunt; zij wordt gespannen gehouden, doordat de borstboom aan een ruggeplank verbonden is, waartegen de weefster meer of minder leunt. De onderdeelen van het toestel komen hier goed uit: achter den theepot de dikke bamboespoel met den inslagdraad; met het zwaard tegen den kam slaat de vrouw den laatsten inslagdraad aan, terwijl voor den zwaren houten roller de eenige ophaler ligt, waaraan de onderste scheringdraden met wit katoen bevestigd zijn. Het meest links dient nog een ronde staaf, die bij het weven op zijn plaats blijft, om de gescheiden even en oneven draden op hun plaats te houden. Waar figuurweverij beoefend wordt, als op Soematra, Borneo en Celebes, nemen eenige dezer onderdeelen in aantal toe en wijzigen zich in gedaante; ook kent men weeftoestellen, waarbij zij ten deele met de voeten in beweging gebracht kunnen worden als bij de Menangkabauers en Boegineezen. Hoewel ook in al deze streken een uitgebreide invoer van gewone, katoenen doeken plaats heeft, geeft de bevolking aan haar eigen sierdoeken toch boven de ingevoerde de voorkeur. Het weven met zijde en goud- en zilverdraad gaat hier wel niet vooruit, maar houdt tot dusver toch nog stand. Zoowel met betrekking tot de schoonheid der hier vervaardigde weefsels, als tot de kunstvaardigheid bij het ontwerpen en uitvoeren der schitterende patronen verdienen deze inlandsche vrouwen in hooge mate onze bewondering. Het rad links op de plaat dient in het Westen van den Archipel als spinrad, waarbij het spinstokje horizontaal staat en door draaien aan het rad in draaiende beweging wordt gebracht. Dit beduidt een grooten vooruitgang op het in het Oosten en onder de lager ontwikkelde stammen als de Dajaks gebruikte spinstokjes."
aanschouwelijk maken, explicatie, overdracht
PDM 1.0 DEED / Public Domain Mark 1.0 Universal Van dit werk is vastgesteld dat er geen bekende auteursrechtelijke beperkingen op rusten, alle aanverwante en naburige rechten daarbij inbegrepen. Bij gebruik van de afbeelding graag vermelden: Collectie Museon-Omniversum
In Museon-Omniversum kijken we kritisch naar het woordgebruik in onze collectiebeschrijvingen. We vinden het belangrijk om inclusieve taal te gebruiken. Sommige voorwerpen reflecteren echter achterhaalde of koloniale denkbeelden en bevatten woorden en/of afbeeldingen die als racistisch, discriminerend of op een andere wijze als kwetsend kunnen worden ervaren. We tonen deze voorwerpen met bijbehorende informatie wel, omdat we geloven dat het belangrijk is om een eerlijk en volledig beeld te geven van onze geschiedenis en ons culturele erfgoed.