Aad of boteraad van hout gebruikt voor het opromen van melk
medium: hout
extent: breedte: 37 cm
type: aad
creator: onbekend
extent: diepte: 11 cm
extent: hoogte: 78 cm
type: ProvidedCHO
type: melkaad
description: Betreft een houten aad of boteraad (Fries: bûteraad), die bestaat uit een rechthoekige bak met platte randen en een verdiept ovaalvormig middengedeelte. In het verdiepte middengedeelte zit een gat. De aad is uit één stuk hout gemaakt en is gedeeltelijk blauw geschilderd. Deze houten aad is waarschijnlijk oorspronkelijk als melkaad gebruikt en, gezien de vorm van het gat in de bodem, provisorisch veranderd in een boteraad. Een aad of boteraad, werd voor de komst van de zuivelfabrieken aan het einde van de negentiende eeuw, op de boerderijen zelf gebruikt voor het opromen van de melk voor het maken van boter. De aden werden daarvoor gevuld met rauwe melk en na ongeveer 24 tot 36 uur kwam de room bovendrijven en kon men dit er voorzichtig afscheppen. De karakteristieke vorm van de aad gaat waarschijnlijk terug op de vorm van de eerste houten aden, die gemaakt werden door het uithollen van een boomstam. Boteraden werden tijdens de laatste bewerkingsfasen van het maken van boter gebruikt, als dit uit de karnton kwam. In deze fase voegde men zout aan de boter toe en werd de boter gekneed. In de boteraden zit een kleine opening in de bodem voor de afvoer van de ondermelk die bij dit kneden vrijkomt. Deze ondermelk, magere melk of taptemelk genoemd, heeft een vetpercentage van rond de 0,3%. Om het afstromen van de ondermelk te bevorderend, werd de aad op een licht hellende aaddrager geplaatst. Dit in tegenstelling tot de melkaden, die op een horizontaal vlak stonden.
type: boteraad

00-123
deep zoom url: https://media.delving.org/deepzoom/dcn/fries-landbouwmuseum/00-123.tif.dzi
thumb large: https://media.delving.org/thumbnail/dcn/fries-landbouwmuseum/00-123/1000
allow deep zoom: true
resource sort order: 2
type: WebResource
thumb small: https://media.delving.org/thumbnail/dcn/fries-landbouwmuseum/00-123/500

FLM-00-123
has view: 00-123
aggregates: DelvingResource
  allow source download: false
  allow linked open data: true
  featured: false
  public: true
  allow deep zoom: true
type: Aggregation
aggregated CHO: Aad of boteraad van hout gebruikt voor het opromen van melk
provider: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
data provider: Fries Landbouwmuseum

00-123.jpg
resource sort order: 1
type: WebResource