FLM-00-100
has view: 00-100
aggregates: DelvingResource
  allow deep zoom: true
  allow linked open data: true
  featured: false
  allow source download: false
  public: true
type: Aggregation
aggregated CHO: Swartzvat van metaal met deksel gebruikt voor opromen van melk
data provider: Fries Landbouwmuseum
provider: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Swartzvat van metaal met deksel gebruikt voor opromen van melk
description: Betreft een zwart geverfd metalen Swartzvat met een houten deksel gebruikt voor opromen van melk. De houten deksel is aan de bvoenzijde bekleed met een geperforeerde zwarte plaat met over de lengte een extra steunmetaal waarop tevens een handgreep is gemonteerd. Voor circa 1885, toen de zuivelbereiding nog uitsluitend op de boerderijen plaats vond, goot men de melk direct na de winning in ondiepe bakken: aden welke in de melkkelder werden geplaatst. Het afromen geschiedde na 24 uren en soms 12 of 24 uren later nogmaals. Op sommige boerderijen werden de vaten door omspoeling met water gekoeld. 's Zomers kon men evenwel de melk niet lang laten staan, omdat deze anders zuur en dik zou worden. In de eerste zuivelfabrieken, zo rond 1890, werd de romingsmethode van Swartz toegepast, genoemd naar de Zweedse uitvinder van deze werkwijze. Hierbij werd de melk in ovale vaten met een diepte van 50 cm gegoten. Deze werden geplaatst in bassins met koud, stromend water. Het kenmerk van dit systeem is dat de koeling tijdens de roming plaatsvindt. Dit is voor een goede trosvorming alleen van betekenis, wanneer het vet in de melk nog in vloeibare toestand verkeert, hetgeen bij aankomst van de melk aan de fabrieken in het koude jaargetijde vaak niet geheel het geval zal zijn. Na ongeveer 10 uren werd de melk in elk vat afzonderlijk afgeroomd. Daarna werden de vaten met ondermelk naar de kaasbak of naar de afgifteplaats gedragen. Deze methode was erg bewerkelijk door het afromen, ledigen en schoonmaken van het grote aantal vaten, en vereiste veel plaatsruimte. De kans op morsverliezen was vrij groot bij het afromen en bij het ledigen van de vaten, terwijl bovendien in elk vat een kleine hoeveelheid melk achterbleef. Dit werd min of meer opgeheven bij het zogenaamde Friese systeem, dat nu sporadisch nog wel wordt toegepast. Hierbij wordt de melk na het ontvangen aan de fabriek door middel van koelers gekoeld en daarna in oproombakken geleid. Oorspronkelijk werden bakken gebruikt met ee…
extent: breedte: 51 cm
medium: metaal
type: Swartzvat
date: 1880 - 1900
extent: hoogte: 52 cm
creator: onbekend
extent: diepte: 24 cm
type: oproombak
created: 1880 - 1900
type: ProvidedCHO
medium: hout

00-100
thumb small: https://media.delving.org/thumbnail/dcn/fries-landbouwmuseum/00-100/500
thumb large: https://media.delving.org/thumbnail/dcn/fries-landbouwmuseum/00-100/1000
type: WebResource
deep zoom url: https://media.delving.org/deepzoom/dcn/fries-landbouwmuseum/00-100.tif.dzi
allow deep zoom: true
resource sort order: 2

00-100.jpg
type: WebResource
resource sort order: 1