Een kompas is gebaseerd op de natuurwet dat een magneet zich op het noordelijk halfrond altijd naar het magnetische noorden richt. Zo kunnen het noorden en de andere windstreken worden gevonden. Het scheepskompas is eigenlijk niets meer of minder dan een magneetnaald die op een verticale pin kan draaien. Later werd aan de naald een schijf bevestigd: de kompasroos. Dat geheel werd gemonteerd in een koperen frame dat om zijn beurt werd omgeven door een houten kist of door een koperen 'ketel'. Ook voor vissers is het kompas een essentieel instrument aan boord om de koers van het schip te bepalen. In vroeger dagen maakten de vissers gebruik van een eenvoudig droogkompas in een houten kistje dat men na de reis meenam naar huis. De roos met daaronder de magneten (meestal twee of vier vanwege de stabiliteit van de roos) draait zoals gezegd op een koperen pen. Omdat men later de roos drijvend in vloeistof liet draaien waardoor het kompas rustiger werd, is onderscheid gemaakt tussen een droogkompas en een vloeistofkompas.