Afdeling: Insulair Zuidoost Azië Objectnaam: kalkdoos Titel: krandam Rubriek: (niet ingevoerd) Datumlabel: voor 1912 Materiaal: koper, kalk, metaaldraad gegoten, ingekerfd, gebogen, gesmeed Emailadres: toelichting: Het kalkdoosje is uit koper gegoten en bestaat uit twee op elkaar passende, plat bolvormige helften op een oet. De twee helften zijn met elkaar verbonden door middel van een ketting. De bovenste helft (H 3,1; Diam 4,3; Br 5,1) van het doosje heeft bovenop een enigszins kegelvormige knop met een stompe punt. Het doosje is versierd met ingegoten en ingekerfde motieven. Beide helften van het doosje (H 2,8; Diam 4,3; Br 4,9) en de voet zijn versierd met concentrische lijnen. Het bovenvlak van de bovenste helft heeft een rand van ingegoten bladmotieven. Binnen deze rand is een verhoogde rand aangebracht. De knop heeft rondom diep ingegoten lijnen. Onderaan de bovenste helft en bovenaan de onderste helft is een kleine, ronde opening in het koper gemaakt. Door beide openingen is een oog van rood metaaldraad gestoken, waaraan een schakel van eveneens rood metaaldraad hangt. Aan beide schakels hangt een geelkoperen ketting. Deze ketting (L 16,9) heeft aan weerszijden een glad, bladvormig plaatje met geschulpte randen. Aan ieder uiteinde van de plaatjes is een gladde, brede schakel bevestigd. Aan de schakels aan de bovenkant van de plaatjes is een stuk brede schakelketting, min of meer rond in doorsnee, bevestigd. De beide stukken schakelketting zijn aan een ring bevestigd. Deze ring bestaat uit een staafje geelkoper, dat in een ovaal gebogen is en waarvan de uiteinden omgebogen zijn en in een spiraal uitlopen. In het doosje zitten restanten van een wittige substantie, vermoedelijk kalk. De ingekerfde lijnen rond de opening van het kalkdoosje zijn gedeeltelijk vervaagd. Afmetingen: Geheel: 15,1 x 4,3 x 5,6 cm Herkomst: J.L.H. Beijens Media: 3401 Publicaties over het object: IKA Lekkerkerker, C. ; titel: Land en Volk van Sumatra ; uitg: Leiden 1916. pg 235- 236 Met dank aan: In het boek van Lekkerkerker (1916: 235-236) staat de volgende, enigszins gedateerde, beschrijving van sirihpruimen: In de eerste plaats is de gambir [= vast extract, ontstaan door indamping uit het afkooksel der bladeren van de gambir-heester] van belang in Indië zelf als een der 5 bestanddelen van de sirihpruim. Deze bestanddeelen zijn: een blaadje sirih, daarop wat fijne gebluschte kalk gestreken, en daarin gewikkeld een stukje gambir en een stukje pinangnoot. Deze pruim wordt ongeveer 10 minuten lang gekauwd; een pruim tabak wordt daarbij vóór in den mond gehouden of hangt er ook wel voor de helft buiten. Bij het pruimen heeft eene rijkelijke speekselafscheiding plaats; dit speeksel, de lippen, de tanden en de mondholte worden door de gambir bloedrood gekleurd. De vuile, roode vlekken van het speeksel wekken afkeer op; ook het gebruik der fraaie koperen kwispedoors, noch dat van de koperen kunstproducten voor sirihstellen, kunnen ons behagen, en de roode tot zwarte lippen, tanden en mondholte zijn bepaald afschuwelijk, vooral wanneer die lippen verwelkt en de tanden afgebrokkeld zijn. Het sirihpruimen is in geheel Indië onder Inlanders en Chineezen verspreid, het meest onder vrouwen, en speelt een groote rol in het dagelijksch leven en de gastvriendschap, en als zoodanig ook bij het ceremonieel van verloving en huwelijk, zooals ten onzent champagne en sigaren. Het gebruik neemt echter onder de beschaafden meer en meer af; met name de Chineesche vrouwen en de Javaansche vrouwen van stand doen er niet meer aan. Ook bij de Maleiers neemt het gebruik sterk af. Bruikleen van: Gemeente Nijmegen collectie: J.L.H. Beijens Huidige standplaats: [3401] Depot, LB IV, 10 [LB IV 10] [14-nov-2002] hoofdmateriaal: koper DUT